platformKerktuinen |
Friesch Dagblad, donderdag 8 augustus 2002, Geloof & Kerk
Zaterdag tweede landelijke themadag
Ora et labora is een oude spreuk die de eenheid van bidden en werken in het monnikenleven typeert. Ook protestanten hebben dat zo gevoeld, getuige de vele boerderijen met die naam.
Die eenheid van bidden en werken wordt op nieuwe wijze actueel, waar het terrein rond de kerk met andere ogen bekeken wordt. De kerktuin blijkt een uitgelezen kans om iets van het geloofsgoed naar buiten uit te dragen en voor de kerkleden al werkend met de aarde weer mens te worden in de schepping. Komende zaterdag vindt in dat kader in Hoofddorp de tweede Platformdag Kerktuinen plaats.
Op verschillende plaatsen in het land zijn er in de plaatselijke gemeente groepjes van mensen die met de tuin bij de kerk aan de slag wilden. In Hoorn bijvoorbeeld, waar de Doopsgezinde-Remonstrantse gemeente kerkt in het monumentale Foreestenhuis. Het terrein achter het huis was verwilderd. Was het niet beter om daar een bijbeltuin van te maken?
Er werd een werkgroep gevormd, waaraan naast kerkelijk betrokken leden ook mensen wilden meedoen met wie men helemaal niet zoveel contact had.
De inspiratie voor de bijbeltuin haalde men onder meer uit boeken. Zo geeft F. Nigel Hepper in zijn boek Tuinieren met planten uit de Bijbel allerlei adviezen. Hij laat zien welke soorten er in de bijbel genoemd worden en welke - eventueel nauw verwante soorten - geschikt zijn voor de tuin. En zo ging men in Hoorn aan de slag. De gemeente vroeg subsidie bij een fonds ter instandhouding van monumenten in Hoorn en kreeg die ook. Uiteindelijk kon de tuin in 1998 worden geopend.
Op de laatste vrijdagmiddag van de zomermaanden mei tot en met augustus zijn er heel vaak belangstellenden in de tuin te vinden. Zij krijgen een informatievel waarop de soorten staan die er te vinden zijn en waar die soort in de bijbel genoemd wordt. Er liggen ook bijbels klaar en die worden gebruikt om de betreffende passages eens op te zoeken.
Zo blijkt in Hoorn wat een tuin voor de kerk kan betekenen. Juist door te werken met planten die iets met het geloof en de bijbel van doen hebben, wordt op een heel praktische manier uitdrukking gegeven aan spiritualiteit. En de bezoekers in de tuin worden speels in aanraking gebracht met de kerk en haar geloofsgoed.
Maar niet alleen door een bijbelse tuin zijn geloof en tuin te verbinden. Rond de Samen-op-Wegkerk de Open Hof in Amersfoort is een liturgische tuin te vinden. Hier wordt gewerkt met de symbolische betekenis van planten. Deze symbolische betekenis is bijvoorbeeld terug te vinden op middeleeuwse schilderijen met een christelijke voorstelling. De planten die hier op te zien zijn, staan er niet alleen voor de sier op maar verbeelden iets. Zo zijn er vaak aardbeien op aan te treffen. De aardbei heeft een in drieën gedeeld blad en dat verwijst naar de drie-eenheid. De plant blijft vaak heel laag, wat weer verwijst naar nederigheid.
En de aardbei is maar één van de vele voorbeelden. In Amersfoort hebben ze perken ingericht volgens het liturgisch jaar. Zo hebben de christelijke feesten allemaal hun eigen perk. In het perk dat Pasen als thema heeft, groeit de muurbloem, die – zoals de naam zegt – in staat is om op muren te groeien. De symboliek ervan is dat er op dode stenen weer leven te voorschijn komt. En zo belicht deze plant Pasen. In het perk over Pinksteren staan planten als kooltjevuur, brandende liefde en de vuurpijl, allemaal verwijzingen naar het vuur van de Geest.
Deze symbolische betekenis wordt ook in het liturgisch bloemschikken gebruikt. In deze bloemstukken die tijdens de dienst voor in de kerk staan, wordt de thematiek van de viering verbeeld. Hier zijn weer dezelfde symbolische planten in terug te vinden.
In Amersfoort is de relatie met het liturgisch bloemschikken zelfs heel sterk. Het initiatief voor deze tuin is namelijk genomen door mensen die ook met liturgisch bloemschikken bezig waren. Dat is ook te zien en de aanwezigheid van een pluktuin, waarin planten groeien die gebruikt worden in de bloemstukken in de kerk.
Maar er zijn nog meer thema’s te bedenken voor de kerktuin. Zo kunnen ook allerlei wilde planten en bloemen er een plaats krijgen. Zo wordt uitdrukking gegeven aan het rentmeesterschap dat mensen de plicht geeft om voor de natuur te zorgen.
Op verschillende plaatsen in het land is men begonnen om de kerktuin op een hele specifieke manier in te richten. Om al deze initiatieven te ondersteunen, met elkaar in contact te brengen en te inspireren vindt komende zaterdag de tweede Platformdag Kerktuinen georganiseerd. Deze Platformdag wordt gehouden op het terrein van de Johannes de Doperkerk in Hoofddorp. Achter deze kerk ligt een twee hectare groot terrein waarvoor een groot plan is gemaakt om daar een bijbeltuin te realiseren. Verschillende onderdelen ervan zijn al gerealiseerd, zoals een pluktuin, een grote vijver en diverse bijbelse beplantingen. Zaterdag worden de keuzes die gemaakt zijn bij het aanleggen van de tuin, toegelicht.
Het Platform Kerktuinen, dat de themadag organiseert, heeft een boekje uitgegeven over het hoe en waarom van de kerktuin. Van kerk met tuin tot hof van lof is geschreven door Tini Brugge en uitgeven door de projectgroep Kerk en Milieu van de Raad van Kerken.
Bovendien is er een website gemaakt (www.kerktuinen.nl) over kerktuinen, waarop allerlei informatie over kerktuinen is te vinden en waarop een aantal voorbeeldtuinen te vinden zijn.
Opgave voor de platformdag en bestellingen van ‘Van kerk met Tuin tot Hof van Lof’ kunnen gedaan worden bij Marijke Gaastra, tel. 030-8801886 of E-mail: m.gaastra@sowkerken.nl.
De Platformdag duurt van 10.00 tot 16. 00 uur.
Ds Marco Roepers is gereformeerd predikant in Den Burg.