platformKerktuinen |
Uit "In gesprek" orgaan van de Gereformeerde VrouwenBond 60e jaargang nr 6 zomer 2002.
Op de laatste vrijdag van één van de zomermaanden staat er om 13.30 uur een groepje
mensen te wachten bij een poort in de schoolsteeg in Hoorn. Deze poort vormt de
achteringang van het Foreestenhuis, het kerkgebouw van de Doopsgezinde-Remonstrantse
gemeente en de toegang tot de bijbeltuin van deze gemeente. Om die tuin is het deze mensen
begonnen. De poort gaat open en de mensen worden in de tuin verwelkomd door de leden
van de tuinploeg. Er liggen toelichtingen klaar met lijsten waarin alle planten staan, met de
plek waar de plant in de bijbel te vinden is. Bovendien zijn er bijbels aanwezig, zodat
mensen de bewuste teksten kunnen opzoeken en zien in welke context ze staan. En met veel
plezier worden ze nageslagen!
Heel veel mensen houden van tuinieren. Toch zijn er niet zo veel mensen die dit talent ten dienste
inzetten. In Hoorn, maar ook op steeds meer andere plekken in het land, is dat wel het geval. Daar
wordt anders tegen een kerktuin aangekeken. Niet meer als een stuk land dat toevallig bij de kerk
hoort, maar als een onderdeel van de kerk. Ook daar valt heel goed zichtbaar te maken waar men
in de kerk mee bezig is. De tuin rond de kerk wordt een thematische tuin. Een tuin waarin een
leidraad, een gedachte aanwezig is, die de bezoeker op allerlei manieren tegen kan komen.
De tuin in Hoorn is een bijbelse tuin. Planten, bloemen en bomen die in de bijbel genoemd worden,
zijn in deze tuin aangebracht. Er zijn bordjes bij gezet met de naam van elke plant en waar die in
de bijbel genoemd wordt. Zo komen de bezoekers van de tuin voortdurend de bijbel tegen. Ze
worden nieuwsgierig en gaan opzoeken wat er in de bijbel over gezegd wordt.
In andere kerktuinen is gekozen voor een ander thema. Rond de Open Hof in Amersfoort is een
tuin te vinden waar de symbolische betekenis van bloemen en planten centraal staat. Op
Middeleeuwse schilderijen met een christelijke voorstelling zijn vaak bloemen en planten te vinden.
Die staan niet voor de sier op het schilderij, maar hebben een symbolische betekenis. Eén van de
planten die regelmatig is aan te treffen is de bosaardbei. Deze heeft blaadjes die in drieën zijn
gedeeld en vormt daarmee een symbool voor de drie-eenheid. En zo zijn er talloze voorbeelden.
Van deze symboliek wordt uitgegaan bij de keuze van de planten en de inrichting van de tuin. In
Amersfoort zijn de verschillende perken samengesteld aan de hand van het kerkelijk jaar. Zo
hebben bijvoorbeeld de verschillende christelijke hoogtijdagen: Kerstmis, Pasen en Pinksteren
ieder een eigen perk. In het perk van Kerstmis zijn planten te vinden als Lievevrouwebedstro,
waarvan een legende vertelt dat Maria die gebruikt heeft voor haar kind.
Dit ligt eigenlijk heel dicht aan tegen het liturgisch bloemschikken, waarbij de bloemstukken voor
in de kerk tijdens de dienst de thematiek van de viering weergeven. Ook hier wordt veel gewerkt
met de symbolische betekenis van planten. In Amersfoort is de samenhang tussen liturgisch
bloemschikken en de kerktuin beslist aanwezig. Een deel is dan ook ingericht als pluktuin, om er
bloemen en planten voor de liturgische bloemstukken vandaan te halen.
Maar er zijn nog meer thema's mogelijk. Je zou ook wilde bloemen en dieren een plaats in de kerktuin kunnen geven. Zo wordt uitdrukking geven aan het rentmeesterschap, dat de mens de
plicht geeft om voor de natuur en de schepping te zorgen.
Op verschillende plekken in het land is men begonnen om van de kerktuin een thematische tuin te
maken. Om al deze initiatieven te steunen en met elkaar in contact te brengen, is er het Platform
Kerktuinen. Via een nieuwsbrief en speciale dagen worden onderlinge contacten bevorderd. Zo
kunnen de mensen die her en der met kerktuinen bezig zijn, samen ideeën uitwisselen. Het
Platform Kerktuinen wordt op allerlei wijzen ondersteund door de projectgroep Kerk en Milieu
van de Raad van Kerken. Zij hebben ook een boekje uitgegeven, geschreven door Tini Brugge,
één van de initiatiefnemers van het Platform. Dit boekje, "Van kerk met tuin tot hof van lof",
beschrijft wat de mogelijkheden van een kerktuin zijn en welke stappen er genomen kunnen
worden om tot een dergelijke kerktuin te komen. Het geef ook allerlei adressen van kerktuinen die
als voorbeeld kunnen dienen. Ook op het internet is Platform Kerktuinen te vinden. Het adres van
de website is www.kerktuinen.nl .
Literatuur:
'Van kerk met tuin tot hof van lof' door Tini Brugge.
Te bestellen bij de Projectgroep Kerk en Milieu van de Raad van kerken in Nederland, Postbus
8506, 3503 RM Utrecht. Telefoon 030 - 880 18 86. Kosten . 5,- + verzendkosten.
'Tuinieren met planten uit de bijbel' door F. Nigel Hepper
Uitgegeven bij J.J. Groen en Zoon te Heerenveen.
ISBN: 90-5030-809-0.
Ds. Marco Roepers is één van de initiatiefnemers van het Platform Kerktuinen.