LiturgischBloemschikken |
|
|
Paars: de liturgische kleur van de Advent; op de derde zondag is dit officieel roze.
In de (moes)tuin zijn nog allerlei paarse kleuren voorhanden (afhankelijk van de vorst): paarse bessen van Callicarpa, (sier)kool, paarse boerenkool, paars-rode uien en paars-rode aardappels. Kamerplanten en (EKO) bloemen bijvoorbeeld: hyacintbollen, cyclamen, kaapse viooltjes en gedroogde hortensia's.
Roze: de liturgische kleur op de derde zondag van Advent: het licht van het komende feest breekt door het paars heen. Bloeiende takken van Prunus subirtella, Viburnum bodnantense
Groen: een verwijzing naar hoop en leven. Bijvoorbeeld takken van Thuja / levensboom, spar, den, conifeer, klimop. Grote bladeren: Bergenia (schoenlappersplant), Aronskelk, Helleborus (nieskruid/kerstroos).
Honingkleur
Kies bijvoorbeeld voor deze kleur als u het thema 'licht en donker' wilt uitwerken. De honingkleur van bijenwaskaarsen verwijst enerzijds naar het goud van de zon en daarmee naar het Licht van de Eeuwige, anderzijds naar de saamhorigheid en verbondenheid. Vele bijen doen hun werk om honing te maken.
Wit en Rood: de liturgische kleuren voor Kerstmis
Wit: als u bloemen of bollen in de Advent gebruikt heeft kies dan met Kerst voor dezelfde soort bloemen, planten of bollen, maar dan in de kleur wit of rood.
De witte kerstroos kunt u uit de tuin in een pot eerder binnen zetten en zo de bloei versnellen. Takken van vruchtbomen en witte bloesems kunnen vanaf begin december binnen in bloei worden getrokken. Viburnum soorten bloeien wit in de tuin.
Rood: rode vruchten en bessen(sier) appel, Skimmia, hulst. Rode takken van bijvoorbeeld rode kornoelje of rode wilg.
Verwelkte bladeren: teken van vergankelijkheid en onrecht (Jesaja 64,6)
Wortel, stronk, knop: beelden van hoop en verwachting op nieuw leven
Knoppen van bijvoorbeeld rododendron, ribes en zwarte bes, voorgetrokken heesters, kronkelwilg en forsythia, etc.
Takken: bandwilg en kronkelhazelaar zijn prachtig door hun vormen. Takken van wilg, berk en Kerria zijn goed te buigen in gewenste vormen en lijnen. Brem en bies zijn daarvoor ook geschikt.
Groene boom: beeld van de levensboom, komt in Genesis 2,9 en Openbaringen 2,7 voor. De rechtvaardige wordt vergeleken met een altijd groene boom (Jeremia 17, 7-8; Psalm 1) palm of ceder (Psalm 92,13)
Bloembollen: komen uit de diepte van de aarde aan het licht en bloeien, bijvoorbeeld Paperwhite, hyacint, Amaryllis.
Hooi en stro: verwijzen naar de plek waar Jezus werd geboren.
Hulst: lijden, door haar puntige blad en haar bessen rood als bloed.
'Zij die in het donker wonen, worden door een helder licht beschenen' (Jesaja 9,1)
Deze tekst wordt gelezen in de kerstnacht. 'Licht wil in ons wonen, ons tot leven wekken, Immanuël: God met ons' (zie Bloemen geven zin pg. 46-47). In de Advent wordt 'het verwachten en uitzien naar licht' verbeeld door wekelijks een kaars extra aan te steken of door het gebruik van een zogenaamde adventster.
Advent Een bijzondere adventkrans kan gemaakt worden door de overgang van 'duisternis naar licht' te verbeelden door te beginnen met donkere takjes en steeds meer lichte/gele takjes daarbij te steken en met geel te eindigen. Gebruik hierbij bijenwaskaarsen.
Ook kunt u rond stammetjes of cilindervazen takjes binden en op deze wijze vier adventskandelaars maken die deze overgang van donkere naar lichte takken laten zien (voor het binden van takjes rond een stammetje: zie pg. 43 van Bloemen geven zin).
Kerst Vorm van buigzame gele takken een aardbol, plaats hierbij een bolkaars of een grote lange kaars.
Epifanie Plaats achter de compositie een grote ster, gemaakt van gele wilgentakken of gele kornoeljetakken.
Alternatief
Kerst Maak een groene aardbol met bijvoorbeeld mos of groene takken. Plaats hierin een grote kaars.
Epifanie Hang de ster van gele takken daarachter.
Advent Ga uit van een aardbol (bijvoorbeeld van mos, klei of turfmolm). Plaats daarbij wekelijks een bij de lezingen passend symbool. Als tekenen van hoop kunnen dat bijvoorbeeld de katjes van een hazelaar zijn, de knoppen van een rhododendron of bloembollen. U kunt de aardbol ook als standaard gebruiken voor een adventskaars.
Kerstmis Steek de aarde vol met witte bolbloemen zoals Paperwhites of hyacinten (zie foto in Bloemen geven zin, pg. 52)
Epifanie Maak van gele wilgentenen vier bundels. Steek die in de bloeiende aarde als beeld dat het licht zich naar alle vier windstreken wil openbaren.
In de Advent kan de chaos in het leven, waarin beelden van puinhopen door natuurgeweld of terrorisme op het netvlies staan, aandacht krijgen. Eén van de beelden van God is 'schenker van nieuw leven', zoals dat zichtbaar wordt in de geboorte van Jezus.
Advent Om de weg vanuit de chaos naar leven uit te drukken kunt u over een groene krans (van mos of groene takken) puin leggen (kapotte pannen, bloempotten, scherven, enz.) Week na week wordt een kwart deel van het puin verwijderd, zodat met Kerst al het levende groen zichtbaar is.
Kerstmis Centraal in de compositie staat 'nieuw leven'. Laat bijvoorbeeld uit de puinhopen bloeiende bloesemtakken of groene takken tevoorschijn komen.
Epifanie Plaats bij de compositie (of hang daarachter) de symbolen die de geschenken van de wijzen illustreren en daarmee het leven van Jezus
Elke Advent komt het thema 'verwachten' ter sprake. Dat beeld is terug te vinden in bloembollen: de bloem zit nog verscholen in de bol. Maak een compositie met adventskaarsen en bloembollen. Bepaalde hyacintenbollen zijn paars-rood van kleur. U kunt ze combineren met paars-rode uien. Vervang met Kerstmis de bollen (als ze nog niet tot bloei zijn gekomen) door wit bloeiende bloembollen.
Met kransen kun je aansluiten op diverse thema's, bijvoorbeeld door:
)
)
Basiskransen kunnen gemaakt worden van dennegroen, stro, takken / snoeimaterialen, droogmaterialen (gedroogde stengels van lathyrus, bonen of andere klimplanten), bast. De kransen kunnen vervolgens gebruikt worden
)
Voorbeelden van kransen rond thema's
)
Met een stilleven bedoelen we een basisschikking die een aantal weken op een zelfde plek staat en waaraan je kleine veranderingen kunt aanbrengen met seizoensmaterialen.
Licht dat leven aan het licht brengt uit de duisternis, is een centraal thema in de advent, met kerst en in de weken daarna (Epifanietijd). Passend is daarbij een contrastschikking met donkere en lichte materialen.
Advent: elke week een bundel zwarte takken / elzenproppen in een vaas of om een stammetje gebonden met wat licht mos of gele takken.
Kerst: wereldbol met lichte takken of licht mos of contrast van donkere takken met wit merg van doorgesneden berenklauwtakken.
Epifanie: donkere takken met gele bloesemtakken in steekbuisjes, bijvoorbeeld winterjasmijn en later forsythia of gele krokussen.
Advent is een tijd van opnieuw bronnen van leven op het spoor komen. Daarom is als basisschikking gekozen voor een kelkvormige glazen vaas, gevuld met water als verwijzing naar die bron van "levend water". Gedurende de adventsweken krijgt de invulling en vervulling gestalte en wordt de kelk steeds gevulder. U kunt bij de basisschikking adventskaarsen plaatsen of waxinelichtjes in verschillende tinten paars/roze. De basisschikking kunt u verder aankleden met tuinmaterialen (Hortensia, Callicarpa, hei) in deze kleuren. Ook kunt u bij de compositie werken met paarse cyclamen (1, 2 en 4 Advent), roze (3 Advent) en wit (Kerstmis) of andere potplanten. Potplanten kunnen worden gebruikt om na de dienst aan iemand te geven als groet van de gemeente.
)
1 Advent
Marcus 13, 24-37 Wees waakzaam, kijk uit naar alle vier windstreken
Plaats rond de met water gevulde vaas naar vier zijden beelden die in de advent opgeroepen worden: een dorre tak die opnieuw zal uitlopen, afgevallen bladeren, de kleur groen als beeld van hoop en paars als beeld van inkeer.
)
2 Advent
Johannes 1, 19-28 Openstaan voor vragen: wie ben jij? Wat betekent dopen met water?
Plaats de kelkvaas met water centraal. Johannes doopt met water dat voor hem een verwijzing naar de levensbron is. Hij getuigt van het Licht van de Eeuwige, dat hij door wil geven. Plaats daarom een bundel gele takken in de vaas en laat die uit de vaas weglopen.
)
3 Advent
Johannes 3, 22-30 Groter worden, kleiner worden - wat betekent dit?
Johannes verwijst naar Jezus die zich door Johannes laat dopen. Het leven komt tot bloei. Er is vreugde want de getuigenis van het Licht van God gaat door.
4 Advent
Lukas 1, 26-28 Waar wil God wonen?
De moeders van Johannes en Jezus staan in de lezingen centraal; zij geven op hun beurt het Licht door. Johannes wordt geboren zes maanden voor de geboorte van Jezus. Gebruik als beeld daarvan een Amaryllis die op uitkomen staat en wat groter is en een kleinere Amaryllis die in knop is.
Kerstdag Johannes 1, 1-14 Licht in de wereld
Wit is de kleur van het feest, een verwijzing naar het Licht van God waarin alle kleuren samenkomen. Vorm met de gele takken een krans als verwijzing naar het Licht dat geen einde of begin kent. Gebruik daarom witte bloemen (gedroogd, witte cyclamen, kerstster of azalea) of witte bolbloemen in de schikking. Bundel de gele takken tot een krans.
Alle teksten uit de advent bevatten aankondigingen zoals we die kennen uit kleine advertenties. Schrijf die aankondigingen of motto's op een staand lang bord, dat tevens kan dienen als achtergrond voor de bijpassende compositie. Leg daarbij eventueel de bijbel, opengeslagen bij de desbetreffende tekst.
)
1 Advent
'Wees dus waakzaam, want je weet niet wanneer de heer des huizes terugkeert' (Marcus 13, 35-36).
Maak een opgaande schikking met lange takken groen, takken met knoppen of uitgebloeide stengels uit de tuin waarin het zaad verborgen is. Kleur kunt u eventueel aanbrengen met takken van Callicarpa met paarse bessen..
)
2 Advent
'Maar Hij heeft ons een nieuwe hemel en een nieuwe aarde beloofd' (2 Petrus 3,13).
Maak een (halve) aardbol en versterk het beeld met takken met knoppen. Of bekleed de aarde met witte kleuren. De aardbol op het voorbeeld is gemaakt met draad, dat wit omwikkeld is.
)
3 Advent
'Ik ben de messias niet, maar ik ben voor hem uitgezonden' (Johannes 3, 28).
Maak een compositie met zand. Steek daarin een enkele groene tak als verwijzing naar Johannes, of maak gebruik van en lap kameelhaar (camel).
)
4 Advent
'Je zult zwanger worden en een zoon baren, en je moet hem Jezus noemen' (Lucas 1,31).
Maak een compositie met bijvoorbeeld engelenhaar of een Ster van Bethlehem.
De basisschikkingen zijn gebaseerd op Jesaja 64,7 een tekst die op de eerste zondag van Advent gelezen wordt: 'Wij zijn de leem, U bent de boetseerder, wij zijn allen het werk van uw hand.'
Daarom is voor de basisschikking gekozen voor aardewerk schalen en vazen. Bij de schikkingen zijn korte teksten gemaakt die als gebed uitgesproken kunnen worden als de adventskaarsen ontstoken worden.
1 Advent Richt ons weer op
'Wij zijn de leem, Gij de boetseerder' (Jesaja 64,7)
Plaats vier schalen of vazen van aardewerk naast elkaar. Maak in de eerste schaal een schikking met groene takken, rechtop, als wachters of bundel berkentakken die uit de schaal omhoogrijzen. Kleed de basisschikking aan met groene takken.
'Vorm ons in waakzaamheid,
laat ons een teken van hoop voor anderen zijn,
als groene takken in de winter.'
2 Advent Vrede en recht omhelzen elkaar
'Elk dal moet gevuld, elke berg geslecht worden' (Jesaja 40,4).
Vanuit twee aardewerk vazen komen van de ene zijde wilgentakken met witte katjes als beeld van vrede (een alternatief is wilgentakken schillen tot ze wit zijn), van de andere zijde rode kornoelje takken als beeld van rechtvaardigheid. De takken ontmoeten elkaar en worden met elkaar verbonden. Takken bandwilg benadrukken op een speelse wijze de omhelzing.
'Vorm ons in recht doen
en zoeken naar vrede,
leven zal liefdevol omarmd worden.'
3 Advent Behoeftigen schenkt hij overvloed
'De geest van God rust op mij; hij heeft mij gezalfd om aan armen de blijde boodschap te brengen '(Jesaja 61,1).
Maak met groene takken vanuit het midden van een aardewerkschaal een waaiervorm naar alle kanten als beeld dat de blijde boodschap voor iedereen bestemd is. Leg rond de schaal diverse vruchten zoals appels, kalebassen en noten als beeld van overvloed.
'Vorm ons in delen
vanuit onze overvloed:
leven zal vrucht dragen'.
4 Advent Eeuwigdurend uw trouw
'Ik zal de nazaat die gij verwekt, hoog verheffen, en zijn koninklijke macht in stand houden' (2 Samuël 7,12).
Als beeld van trouw is met klimop of ander groen rond een ring van buigzame (wilgen)takken een krans gemaakt.
'Vorm ons in trouw zijn.
Leven van U is trouw
als een ring zonder begin of einde.'
Kerstmis: nachtmis De hemel straalt
'Het volk dat in het donker wandelt, ziet een groot licht'(Jesaja 1,14).
Plaats temidden van de aardewerken schalen een grote kaars. Kleed de schikking aan met groene takken, witgeschilde takken, takken met wilgenkatjes en/of witte bloemen. Geef ook accent aan de Adventsster. Omgeef hem eventueel met natuurlijke materialen. Laat dezelfde materialen terugkomen rond de grote kaars.
Kerstmis: dagmis de aarde aanschouwde
'Het woord is vlees geworden heeft onder ons gewoond' (Johannes 1,14).
Plaats bij de grote kaars de bijbel op een bedje van stro. Ook kunt u met groene takken een boog maken en onder die boog op stro de bijbel leggen.
Tweede kerstdag Gij mijn rots
'Terwijl ze Stefanus stenigden, bad hij: "Heer Jezus, ontvang mijn geest' (andelingen 7,59).
Plaats bij de kaars een steen en vul de aardewerk schalen met hulst en rode bessen. Rood is de herinnering aan het martelaarschap van Stefanus. Rood is ook de kleur van de Geest.
Nieuwjaar Licht van uw aanschijn
'Moge de Eeuwige over u spreiden de glans van zijn gelaat' (Numeri 6,25).
Laat vanuit de grote kaars gele wilgentakken naar alle zijden uitwaaieren.
Openbaring van de Heer (8 januari): U huldigen alle vorsten
'Sla uw ogen op en zie om u heen: van overal stromen ze naar u toe' (Jesaja 60,4).
Laat vanuit drie aardewerk schalen of vazen bundels gele wilgen takken naar de centrale kaars toelopen. Versterk het gele accent door de takken te bundelen met voorgetrokken forsythia of buiten bloeiende winterjasmijn of toverhazelaar.
Door een landelijke werkgroep symbolisch schikken van de PKN-kerken zijn suggesties gebundeld in een brochure, die te bestellen is bij het Protestants Landelijk Dienstencentrum, tel 030 880 1724 of per mail: . De schikkingen zijn te zien op kerstbeurzen in 13 verschillende plaatsen. In de brochure worden suggesties gedaan voor composities met daarbij een kaars met een passende versiering als groet van de gemeente. Hier ziet u deze suggesties met een korte verklaring die op een kaartje bij de kaars kan worden meegegeven.
)
1 Advent een tak met knoppen
'Kijken naar:
een knop, een kaars,
verwachting van leven en licht,
versluierd aanwezig.
Licht van ons leven
richt ons kijken,
leer ons zien.'
)
2 Advent kronkeltak en rechte takken
'Op weg gaan,
is op weg zijn,
is leven
bij de dag:
recht trekken
wat krom is,
recht doen
aan anderen,
jezelf,
de aarde.'
)
3 Advent waterval van takjes of smalle bladeren
'Tot bloei komen
vanuit de Bron
die leven schenkt.
Licht in ons leven,
richt ons kijken,
leer ons zien.'
)
4 Advent een takvorm als open armen
'Ruimte scheppen
in je binnenste
opdat het Woord
handen en voeten
krijgt.
Takken als open armen
nodigen daartoe uit.'
)
Anita Westhuis ontwierp een opbouwschikking voor het blad Weekendliturgie. De complete serie ontwerpen van 1e advent t/m kerst/epifanie is te bestellen bij Weekendliturgie, Gooi en Sticht, Postbus 5018, 8260, Kampen.
Als basis wordt een open kistje gebruikt als standaard voor vier grote, brede kaarsen. Aan de achterzijde van het kistje wordt een krans/cirkelvorm vastgemaakt.
1 Advent Marcus 13, 33: Weest waakzaam
Als verwijzing naar waakzaamheid is Hanekam gebruikt (Celosia argentea). De haan kraait ons wakker zodat we alert blijven. De bloemen zullen mooi indrogen in de adventsweken. De bloemen kunnen in een klein vaasje of stukje oasis of klei links bij de eerste kaars geplaatst worden. Als alternatief kunnen kerstklokjes - zeker te koop als kerstversiering - achter de eerste kaars aan de cirkel gehangen worden.