Liturgisch

Bloemschikken

Goede Week en Pasen - C-jaar
door Tini Brugge
(zie ook ‘Bloemen geven zin’ pg. 80-87)

Klik op de foto voor een weergave op ware grootte. Klik op de foto voor een weergave op ware grootte. In de Goede of Stille Week komen alle belangrijke thema's uit het leven en de christelijke traditie samen. Bij het versieren van de kerk stimuleren we het gebruik van bloemen en takken van het seizoen - bij voorkeur uit de tuin - opdat de composities de 'duurzaamheidscan' kunnen doorstaan.

Inhoud:

  • Symbolen, tuin en natuur
  • Basisschikkingen
  • Tafelschikkingen


  • Klik op de foto voor een weergave op ware grootte. Palmzondag is het begin van de Goede Week met de herinnering aan de intocht van Jezus in Jeruzalem. Hij komt als een anti-koning op een ezel de stad binnen. Het is een oud gebruik om op deze zondag het lijdensverhaal te lezen. De palmzondag is ook de zesde zondag in de Veertigdagentijd. De versiering kan daarom ook aansluiten bij de voorafgaande zondagen. Zie Veertigdagentijd.

    Voor het passiedeel:

    Klik op de foto voor een weergave op ware grootte. Met Witte Donderdag begint de viering van het paasgeheim. Op die dag gebruikt Jezus de laatste maaltijd met zijn leerlingen. In de lezing van het Johannes-evangelie wast Jezus voor deze maaltijd de voeten van zijn leerlingen. Het is een teken dat hij dienaar van allen wil zijn en ook ons oproept tot dienstbaarheid.

    Hulpmaterialen

    Klik op de foto voor een weergave op ware grootte. Op Goede Vrijdag past rouw en meeleven met het lijden van de Heer. De hele schepping rouwt mee: 'Er viel duisternis over heel de streek tot aan het negende uur, doordat de zon geen licht meer gaf' (Lucas 23, 44). Verschillende volksnamen en legenden van planten hebben betrekking op het lijden en de kruisiging van Jezus, zoals de Judasboom, Judaspenning, Christusdoorn en passiebloem. Rode bloemen en planten met rode vlekken op de bladeren kunnen aan het bloed van Jezus herinneren. Volgens legenden zou het bloed tijdens de kruisiging op de anemoon en het perzikkruid (Polygonum persicaria) zijn gevallen. Perzikkruid wordt door de rode vlek op het blad in de volksmond Jezusgras genoemd.

    Klik op de foto voor een weergave op ware grootte. Klik op de foto voor een weergave op ware grootte. Met Pasen wordt de kern van het christelijk geloof gevierd: de dood en de opstanding van Jezus. De evangelist Johannes plaatst het graf in een tuin. Deze tuin roept herinneringen op aan de paradijstuin. Een aantal bloemen die rond Pasen bloeien worden wel paasbloemen genoemd zoals het madeliefje en de dotterbloem. Primula's dragen de volksnaam paasroosjes en narcissen paaslelies. Muurbloemen zijn, evenals steenbreek, symbolen van opstanding, omdat zij als het ware door muren heen lijken te breken ofwel uit een dode, stenige ondergrond tot bloei komen.



    Basisschikkingen en opbouw Een basisschikking betekent uitgaan van een bepaald mediatiebeeld, voorwerp of een bepaalde vorm waarop u per viering varieert.

    Aarde

    Klik op de foto voor een weergave op ware grootte.

    (aardbol, mos rond kippengaas of een halve aardbol / ronde hoop aarde op een schaal, of een wereldbol)
    Palmzondag: palmtakjes
    Witte Donderdag: korenaren of witte viooltjes
    Goede Vrijdag: rode bloemen (Chaenomeles of anemonen) Judaspenning, doornen
    Pasen: bloesemtakken

    inhoud


    Stenen platen

    Palmzondag: rangschik de stenen ( flagstones/ tegels) tot een weg omhoog. Gebruik eventueel de verhogingen van het liturgisch centrum. Steek buxus bij de stenen als een groen pad.
    Witte Donderdag: rangschik de stenen platen tot een tafel.
    Goede Vrijdag: rangschik ze tot een (liggend) kruis. Zorg dat het geheel goed zichtbaar is door de compositie op een tafel te plaatsen.
    Pasen: Zet de platen vertikaal tegen elkaar en laat uit de spleten een compositie met bloesemtakken verrijzen.

    inhoud


    Stokken

    Gebruik bijvoorbeeld bamboestokken, bonenstaken, etc. van voldoende lengte!) en lappen stof in de liturgische kleuren.
    Palmzondag: maak een boog of een doorgang door de stokken aan weerzijden van een looppad te plaatsen. Verbind de stokken met elkaar door een paarse lap.
    Klik op de foto voor een weergave op ware grootte. Witte Donderdag: maak met de stokken een achthoek en leg die over een kom met water of het doopvont als verwijzing naar het nieuwe verbond (zie symboliek van de achthoek, pg. 24 van 'Bloemen geven zin'). Ook kunt u de achthoek ophangen. Verbind de stokken met een witte draperie.
    Goede Vrijdag: maak een kruis met de stokken en verbind ze of omwikkel ze met zwarte lappen.
    Pasen: plaats een aantal stokken horizontaal op de bodem en bundel de rest vertikaal als verwijzing naar de verrijzenis. Wikkel om de verticale bundels witte lappen en steek daartussen buizen met witte bloemen of bloesemtakken.

    inhoud


    Stenen / graan

    Palmzondag: zet twaalf bakstenen rechtop in een vierkant als verwijzing naar de stad Jeruzalem of vorm met bakstenen een massief vierkant. Leidt een draperie vanuit de kerkruimte als een weg naar de stad. Strooi hierop de graankorrels.
    Witte Donderdag: plaats matzes tussen de stenen.
    Goede Vrijdag: maak drie zuilen van de stenen. Plaats daartussen geknakte korenaren.
    Pasen: maak een zuil van de stenen en plaats de korenaren, gebonden tot een korenschoof, vervlochten met groene grassen daarop.

    inhoud


    Kruis

    Klik op de foto voor een weergave op ware grootte. Klik op de foto voor een weergave op ware grootte. Klik op de foto voor een weergave op ware grootte. Klik op de foto voor een weergave op ware grootte.
    Ga - indien mogelijk - uit van het kruis in de kerk of maak zelf een kruis met bijvoorbeeld snoeihout.
    Palmpasen: maak een toef of een krans van Buxus (palmboompje) en bevestig dat in het midden van het kruis of plaats in flessen palmtakken en maak daarmee een weg naar het kruis.
    Witte Donderdag: maak een krans van korenaren of maak een compositie met korenaren aan de voet van het kruis.
    Goede Vrijdag: plaats vijf rode anemonen aan de voet van het kruis. Het getal vijf herinnert aan de vijf wonden. Combineer daarmee bijvoorbeeld drie geknakte rietstengels.
    Pasen: Plaats witte gebroken hartjes aan de voet van het kruis of maak een bloeiende paastuin rond het kruis.

    inhoud


    Lappen en Teksten

    Hang een brede lap op in de hal van de kerkruimte of in het liturgisch centrum. Leid de lap over een tafeltje naar de grond. Mooi is als de tafel ongeveer dezelfde breedte heeft als de lap. Zorg voor een lijst of prikbord met daarin geprint of geschreven de tekst.

    Palmpasen
    Rode lap met tweevazen links en rechts op de tafel. In de linker vaas een grillige, dode tak, leg daarvoor zwarte stenen en rechts en tak met groen en knoppen. Leg daarbij witte stenen

    Een waas groen
    in de bomen
    lente leven
    de doodse winter voorbij?

    Een mens vol hoop,
    geloof en liefde,
    in hart en ziel,
    wordt bejubeld
    met palmtakken
    - altijd groen
    Groen tussen stenen.
    Leven sterker dan dood?

    Interactie: kiezen tussen dode en groene takken
    Verzamel verschillende soorten dode takken en groene takken of vraag aan de kinderen of mensen dergelijke takken mee te nemen. Nodig mensen uit om bij binnenkomst of na afloop een tak te kiezen en bij een van de twee vazen (of mooie zinken emmers) te leggen of erin te steken.

    Meegeven: Palm(buxus) takje met een rood lapje.
    Knip met een kartelschaar uit een rode lap kleine stukjes en bindt die met een elastiekje om een takje buxus. Leg ze in schalen zodat men bij het uitgaan van de kerk een takje mee kan nemen of geef de schalen tijdens de kerkdienst aan elkaar door.

    inhoud


    Witte Donderdag
    Een witte lap, met op de tafel een wit tafelkleed, een kan en een bord Strooi op het bord zwarte aarde en leg daarop korenaren. Zet er een zoutpot bij. Steek in de vazen, of zinken emmers links en recht elk 6 stok broden, 12 totaal.

    Geploegde akkers
    zwarte aarde
    ingezaaid.
    Graankorrels
    sterven in de schoot
    van de aarde.
    Sterven om te leven
    en dromen van brood
    voor velen
    om te delen.
    Groen waas
    over zwart.

    Klik op de foto voor een weergave op ware grootte. Interactie: brood met zoute boter smeren en eten
    Meng door boter wat zout. Snijdt na de viering de stokbroden in plakken en geef de mensen de mogelijkheid om deze met de zoute boter te besmeren en op te eten. Of zorg dat er al bordjes met 12 stukjes elk, klaar zijn. Twaalf per bordje als verwijzing naar de twaalf leerlingen.

    Klik op de foto voor een weergave op ware grootte. Meegeven: korenaar met wit lapje
    Bindt rond een korenaar (te koop) een wit lapje. Leg de bundeltjes in schalen zodat men bij de uitgang deze mee naar huis kan nemen.

    inhoud


    goedevrijdag
    Een zwarte lap met daarop een schaal met zwarte stenen of houtskool. Steek hierin (in een loodprikker of klei) een (riet) stengel die bovenaan geknakt is.
    Hang over de groen lap die als achtergrond dient, een zwarte lap en scheur die doormidden zodat in het midden nog een streep groen zichtbaar is.
    Zet aan weerzijden in de vazen zwarte, dode, grillige takken.

    Zwaar weer
    geselt het groen.
    Een boom
    breekt
    dood.
    Riet buigt
    in de storm
    en wordt geknakt
    De lucht: zwart
    en koud
    van haat
    en verraad.

    Een mens lijdt
    en geeft de Geest.

    Interactie: schrijven over lijden
    Maak van dode takken een kruis en hang dat op in de hal tussen twee prikborden. Leg daarbij schalen met velletje papier en potloden. Nodig mensen op om daarop een gedachte bijvoorbeeld rond lijden te schrijven en deze op het bord te prikken.

    Meegeven: rietpluim met zwarte lapje
    Verzamel rietpluimen en bindt rond een rietpluim een zwart lapje. Leg ze in schalen opdat men -indien men dat wenst- een pluim kan meenemen naar huis. Een alternatief is om met takjes kleine kruisjes te binden en op zwarte lapjes te leggen.

    inhoud


    Tafelschikking

    Klik op de foto voor een weergave op ware grootte. Klik op de foto voor een weergave op ware grootte. Klik op de foto voor een weergave op ware grootte.

    Holle Stengels / raster
    Klik op de foto voor een weergave op ware grootte. Een suggestie op basis van een idee uit de SOW-kerk in Rozendaal (bij Velp)
    Verzamel holle stengels van de reuzenbereklauw. Snij die middendoor en vul de stengels op met:

    Palmzondag: buxus
    Witte Donderdag: korenaren of klimop
    Goede vrijdag: judaspenning.
    Pasen: groen mos met tussen de stengelstukken potjes bloeiende witte of gele primula's of narcissen.
    Alternatief: maak van takken een raster en leg dat op een ondiepe schaal. Dit raster dient als steun voor de materialen. Zorg dat bloemstengels het water in de schaal raken.
    Ook kan men in een rechte schaal takken klemmen waartussen men de materialen steekt.

    inhoud

    Kleuren en getallen
    Klik op de foto voor een weergave op ware grootte. Bind van berkentakken of kronkelwilg, etc., een dikke bundel. Zorg voor bloemenbuisjes ertussen.

    Palmzondag: palmtakjes met vijf rode tulpen of anemonen.
    Witte Donderdag: 12 witte tulpen of anemonen, laat in het midden er één bovenuit steken.
    Goede Vrijdag: geknakte bloemstengels.
    Pasen: zeven witte of gele bloemen laag, een achtste vertikaal boven de anderen (verrijzenis vond plaats op de eerste dag van de nieuwe week, de achtste dag)

    inhoud

    Kransen
    Maak zelf een basiskrans van buigzame takken of benut een strokrans.
    Zie ook suggesties bij Veertigdagentijd en in Boek bloemen geven zin pg. 92- 93
    Combineer de kransen eventeel met een schikking of eenvoudig boeket met bloemen in passende kleuren zie bij Kleuren en getallen

    Palmzondag: buxus
    Witte Donderdag: korenaren /snoeihout van de druif
    Goede vrijdag: judaspenning/doornen
    Pasen: met bolletjes van bloeiende narcisssen of potjes primula's of witte bloemen in steekbuisjes.

    Of gebruik een steekschuimkrans met deels dorre takken en deels groene takken en bloeme als contrast dood/leven

    inhoud