LiturgischBloemschikken |
De Veertigdagentijd is als een tocht door de woestijn op zoek naar leven. Het is een periode om stil te staan bij het lijden in de wereld, elders en in de eigen omgeving. Maar ook een zoeken naar bronnen van leven, naar duurzaam bestaan, naar wat bevrijding schenkt uit benauwenis, verslaving en 'banden van de dood'. Het zijn weken van bezinning op nieuwe levenskansen en levensvoorwaarden voor jezelf maar ook voor toekomstige generaties hier en elders. Die levenskansen hebben alles te maken met onze zorg voor de aarde, de schepping als bron van bestaan. Het is traditie om in de Veertigdagentijd geen bloemen te gebruiken. Sobere composities hebben de voorkeur. Werken met droogbloemen is een alternatief voor levend materiaal. De liturgische kleur is paars en op de vierde zondag roze.
In de tuin zijn, ondanks de winter, veel bruikbare materialen te vinden.
Symbolen die in de 40-dagentijd gebruikt kunnen worden zijn:
)
1e zondag in de veertigdagentijd
Marcus 1,12-15 Veertig dagen bleef hij in de woestijn
Genesis 9, 8-17 'Ik plaats mijn boog in de wolken, die zal het teken zijn van het verbond tussen mij en de aarde.'
Veertig berkenstammetjes gestapeld in boogvorm op zand (Deel een emmer in tweeën en gebruik die als frame. Verbind de stammetjes door tegen de achterkant latjes te spijkeren)
)
2e zondag in de veertigdagentijd
1 Koningen 19,9-8
Marcus 9,2-10 'Laten we drie tenten opslaan, een voor u, een voor Mozes en een voor Elia.'
Drie berkenstammen met drie witte bloemen aangevuld met brem of dunne takken.
)
3e zondag in de veertigdagentijd
Exodus 20,1-17 De tien woorden
Johannes 2,13-25 'Breek deze tempel af, en ik zal hem in drie dagen weer opbouwen'.
Bouw een driehoeksvorm met tien dikkere berkenstammen. (verstevig het geheel door gaten te boren met daarin pinnen die de stammen met elkaar verbinden).
)
4e zondag in de veertigdagentijd PKN)
Jozua 4, 19-5,1.10-12 'Jozua richtte daar de twaalf stenen op'
Johannes 6,1-15 'Ze vulden twaalf manden met wat overgebleven was'
Twaalf stammen in een kring met korenaren en visjes van wilgentenen.
5e zondag in de veertigdagentijd
Jeremia 31, 31-34
Johannes 12, 20 -33 'wanneer hij sterft draagt hij veel vrucht''
Veel stammen rond de vorige cirkel van twaalf stammen met in het midden schalen met tuinkers.
)
6e zondag in de veertigdagentijd
Jesaja 50, 4-7
Marcus 14, 1-15
Leg veel stammen plat in een cirkel, wijzend naar het midden waar narcissen in bloei staan als verwijzing naar de verrijzenis
Witte Donderdag
Plaats tussen twaalf stammen die in een cirkel of een halve cirkel staan, één wat grotere stam. Laat daartussen klimop slingeren.
)
Goede Vrijdag
Maak een kruis van berkenstammen en drapeer daar een zwarte doek over.
)
Pasen
Vervang de zwarte doek door witte tule. Plaats rond het kruis allerlei potten narcissen. Gebruik als verhoging een zuiltje met daarbij dikkere berkenstammen
Algemeen
De schikkingen zijn geïnspireerd op de Evangelielezingen. Gekozen is om 'de gang van dood naar leven' als rode draad voor de weekthema's te maken.
Bij de weekthema's zijn door Anita Westhuis schikkingen ontworpen en getekend.
De serie ontwerpen voor de 40-dagentijd en Pasen kent één vast element: een glazen cilindervaas (minimaal 50 cm hoog) die centraal staat in de schikking. De lange verticale lijn legt de verbinding tussen hemel en aarde en is (vanaf de derde zondag) tegelijk een verwijzing naar de mens Jezus.
1e zondag in de veertigdagentijd: In de verleiding
)
Plaats de cilindervaas in het midden van een hoeveelheid lichtgekleurd (woestijn)zand waaruit grillige vormen oprijzen (het wortelstelsel van een gerooide tuinplant is hiervoor goed buikbaar). Prik in de rand van een plastic bloempotje drie of vier haakjes van dik bloemendraad. Vul het potje met oasis. Laat de oasis er twee centimeter bovenuitsteken. Maak in het potje een mooie bloemschikking van blad en paarse bloemen of gebruik een plantje (paarse cyclamen). Hang het potje boven in de vaas. Verberg het bloempotje achter een strook papier of stof.
De schikking laat het contrast zien tussen woestijn en verleiding (buiten bereik). De verleiding wordt geaccentueerd door een wolk van vlindertjes.
De complete serie vindt u terug in het blad Weekendliturgie dat door Gooi en Sticht wordt uitgegeven en in veel katholieke parochies beschikbaar is.
inhoud
Opbouwschikkingen A-, B-, en C-, jaar
Een opbouwschikking is een eenvoudige compositie die als raamwerk of basis dient voor de zes weken in de veertigdagentijd. Wekelijks wordt bij de basis een eenvoudige compositie gemaakt in relatie tot de lezingen of de thematiek van de zondag.
Basisschikking: een grote grijze achtergrondplaat met drie kruisen, geen bloemen, wel per week een bijpassende aankleding / accentverlegging. Voor de symboliek is vooral gekeken naar de aard en inhoud van de zogenaamde "kruiswoorden" van Jezus. Werkwijze: Een grote grijze houten plaat (geverfd of bespannen met grijze stof). In die plaat zijn schroefjes gedraaid / spijkers geslagen in de vorm van één groot kruis en twee kleinere. Rond de spijkers is blank sisaltouw gespannen zodat de kruisvormen oplichten tegen de grijze achtergrond. Op een horizontale grijze plank worden de diverse attributen per week geplaatst. Aan de voet van het kruis liggen enkele grijze rotsstenen. Deze stenen kunnen dienen als steun voor de attributen. Soms hebben zij ook een symbolische betekenis.
1e zondag in de veertigdagentijd
Kruiswoord: "Vader vergeef het hun, want zij weten niet wat ze doen"
Deze kruiswoorden vormen een gebed. Daarom staan er biddende handen bij het kruis. Deze vorm kunt u maken door elektriciteitsdraad te omwikkelen met repen katoen, gedoopt in kunsthars op waterbasis (dit vereist wel enige handigheid). Een alternatief is om deze handen stilistisch te vormen met bremtakken die u in een smeekvorm met 'vingers omhoog' bindt en buigt.
2e zondag in de veertigdagentijd
Kruiswoord: "Vrouw, zie uw zoon. Zoon, zie uw moeder"
Dit kruiswoord is een gebod van liefde. Twee figuurvormen (b.v. lange hoge vazen bekleed met witte katoen) houden elkaar vast door middel van klimopranken. Rode zijden rozen vormen de hoofden van de figuren. Een alternatief is om twee stilistische vormen te buigen van rode kornoelje met een groot 'oog' als hoofd die naar elkaar toebuigen.
3e zondag in de veertigdagentijd
Kruiswoord: "Ik verzeker je, nog vandaag zul je met mij in het paradijs zijn"
Dit kruiswoord is een belofte van trouw. Vervang het lichtgekleurde sisaltouw van de linker kruisvorm door donker draad, zodat er een duidelijk verschil is tussen het kruis van Jezus en degene die zich bekeert en het kruis van degene die Jezus bespot. Verbind de beide lichtgekleurde kruisen met klimopranken als verwijzing naar de trouw van de Eeuwige in dood en leven. De grijze rotsstenen (rots als geloofsbeeld) worden aan de rechterkant in de schikking geplaatst
4e zondag in de veertigdagentijd
Kruiswoord: "Mijn God, mijn God, waarom hebt U mij verlaten?"
Deze kruiswoorden vormen een klacht, een roep uit het hart. Daarom is gekozen voor de kleur rood. De rode kornoeljetakken komen ruw uit het hart van het kruis met rode Bergeniabladeren (schoenlappersplant). Donkere verticale repen stof benadrukken de duisternis van dat moment.
De beide andere kruisen spelen vanaf nu slechts een rol op de achtergrond. Vervang daarom het lichtgekleurde touw en het donkere draad van deze kruisen door grijze wol of grijs ijzerdraad in de kleur van de achtergrond.
5e zondag in de veertigdagentijd
Kruiswoord: "Mij dorst!"
De woorden zijn een menselijke vraag. Maak een stille compositie bij het kruis met een spons, een kan en (riet)stengels.
6e zondag in de veertigdagentijd
Kruiswoord: "Het is volbracht"
Dit zijn de laatste woorden die Jezus spreekt voor hij sterft. Een groene cirkel, gebonden van buxus rond wilgentakken of elektriciteitsdraad, omgeeft het hart van het kruis. De opdracht van Jezus, zijn levenswerk is voltooid. Aan de voet van het kruis staan grijze stenen met groene (kleur van hoop) buxustakjes (teken van overwinning).
Een kruis kunt u maken met wilgentakkken, berkentakken, snoeihout, etc. Plaats het kruis in een groot blok klei of op een stevige, grote loodprikker of in een kerstboomstandaard. Leg aan de voet van het kruis (lava)stenen op een zwarte lap.
1e zondag veertigdagentijd
"Vader, vergeef hun, want ze weten niet wat ze doen" (Lucas 23, 26-38)
Maak een kruisvorm in de vorm van een T ofwel de crux commisia, het Antoniuskruis of taukruis in de vorm van de letter T. Deze kruisvorm staat symbool voor de genade van de Verlosser. Het taukruis is de vorm van een stok waarop je kunt leunen, een kruisvorm die 'je draagt'.
2e zondag veertigdagentijd
"Dat is uw zoon. Dat is je moeder" (Johannes 19, 25-27)
Maak het Griekse kruis: crux quadrata met vier even lange armen. De gelijkheid van de armen kan ook gezien worden als een verwijzing naar de nieuwe gelijkheid in verbondenheid die Jezus aan mensen voorhoudt.
3e zondag veertigdagentijd
"Ik verzeker je: nog vandaag zul je met mij in het paradijs zijn." (Lucas 23, 39-43)
Maak drie kruisen in de vorm van het Latijnse kruis crux immissa: één grote en twee kleinere aan weerszijden.
4e zondag veertigdagentijd
"Mijn God, mijn God, waarom hebt u mij verlaten?" (Matteüs 27, 45-54)
Maak een gaffelkruis, crux decussata, een Latijns kruis waarbij de twee armen schuin omhoog gericht zijn, als een mens die zijn handen uitstrekt in wanhoop. Het gaffelkruis komt voor op de achterzijde van kazuifels (de mantel voor priesters en voorgangers).
5e zondag veertigdagentijd
"Ik heb dorst."
Er stond daar een vat water met azijn; ze staken er een majoraantak met een spons in en brachten die naar zijn mond. (Johannes 19,28-29; Matteüs 26,1-5; 14-25; 47-56)
Maak een hengselkruis, crux ansata, ook wel Nijlkruis genoemd, het Egyptische teken voor leven. Het is een taukruis met een cirkel bovenop de dwarsbalk van de T.
1e zondag veertigdagentijd / Palmzondag (zie Goede Week)
"Het is volbracht. "
Hij boog zijn hoofd en gaf de geest. Johannes 19, 30; Matteüs 69-75
Maak een zogenaamd Petruskruis. U kunt hiervoor het Latijnse kruis gebruiken en op zijn kop plaatsen, met de dwarsbalken naar beneden. Petrus werd volgens een legende met het hoofd omlaag gekruisigd.