De kerktuin in oktober
door Tini Brugge
Inhoud:
Oktober is de maand van de druivenoogst. De wijngaard, wijnstok en de druif zijn telkens terugkerende beelden in de bijbel.
De wijngaard is een algemeen beeld van de aarde die bebouwd wordt. Noach, isj-adama, betekent ‘man van aarde’. Noach was de eerste die een wijngaard plantte (Genesis 9,20).De wijngaard en de wijnstok worden soms vergeleken met het volk Israël, de geliefde. ‘ Israël is een weelderige wijnstok, die ook weelderige vruchten draagt… ’ (Hosea 10,1). De druif behoort tot één van de vruchten van het beloofde land : ‘ een land met tarwe, gerst, wijnstokken, vijgen en granaatappels, een land met vette olijven en honing’ (Deuteronomium 8,8). Als Mozes mannen uitzendt om het land Kanaän te verkennen , komen zij na veertig dagen van hun verkenningstocht terug. Zij waren doorgedrongen in het dal Eskol 'en sneden daar een wijnrank af met een druiventros, die zij met twee man aan en stok moesten dragen (…) Eskol heeft zijn naam te danken aan de druiventros die de Israëlieten daar hebben afgesneden’ (Numeri 12, 23-24). Het beeld van overvloed komt ook terug in de zegen van Jakob voor zijn zonen: ‘Aan de wijnstok bindt hij zijn ezelin, aan de wingerd zijn edele volbloed; hij wast zijn gewaad in de wijn, zijn mantel in het bloed van de druiven’ (Genesis 49,11).
‘De wijngaard van de HEER van de machten is het huis van Israël,
zijn bevoorrechte planten zijn de mensen van Juda.
Hij hoopte op recht, maar Hij zag onrecht,
Hij zag geen betrachting, maar verkrachting van recht’ (Jesaja 5,7).
Daarom wordt de wijngaard die dus geen vruchten draagt aan verwildering prijsgegeven ( Het lied van de wijngaard Jesaja 5, 1-7).
Het beeld van ‘onder zijn wingerd zitten of onder zijn vijgeboom’ (Micha 4,4,) is een beeld van veiligheid en vrede ‘dan smeden zij hun zwaarden om tot ploegscharen en hun speerpunten tot snoeimessen’ (Micha 4,3).
In het tweede testament wordt het beeld van de wijngaard gebruikt in enkele gelijkenissen (zie Matteüs 20,1-16; Matteüs 21,33-46). Het evangelie van Johannes kent een zevental ‘Ik-ben’ uitdrukkingen. In een daarvan zegt Jezus: ‘Ik ben de ware de ware wijnstok en mijn vader is de wijngaardenier’ (Johannes 15,1) In deze beeldtaal zijn de volgelingen van Hem de ranken die vrucht zullen dragen. Aan die vruchten kun je zien of ze echt verbonden zijn met de wijnstok:
‘Je vrouw is een vruchtbare wingerd die bloeit binnen in je huis;
je kinderen staan rond de tafel geschaard als jonge olijfbomen.
Ja, die zegen is voor de man die ontzag kent voor de HEER’ (Psalm 128,3-4).
Niet alleen de oogst van allerlei vruchten, maar ook die van kruiden gaat door tot in oktober. Munt is een plant die al in de bijbel wordt genoemd. Er zijn verschillende muntsoorten, wilde en gekweekte, zoals pepermunt, kruizemunt en groene munt.. Het is een aromatisch kruid.
In de bijbel wordt munt genoemd als één van de gekweekte planten waarvoor zogenaamde tienden betaald moesten worden: ‘Wee u, schriftgeleerden en farizeeën, schijnheiligen; u draagt een tiende af van munt, anijs en komijn, maar wat het zwaarst weegt in de wet verwaarloost u: recht, barmhartigheid en trouw!’ (Matteüs 23,23 zie ook Lucas 11,42). Munt werd gebruikt bij het bereiden van maaltijden en als strooikruid in de synagogen. Later ook in de kerken vanwege de frisse geur die het verspreid als op de blaadjes getrapt wordt . Door de geur en de bruine stengels wordt ze ‘bruin-heilige’ genoemd.
Volgens een legende uit Italië zou Maria, na de dood van Jezus, zich dagenlang gevoed hebben met groene munt (Mentha viridus). In Italië wordt het kruid dan ook het ‘kruid van Maria’ of ‘heilig kruid’ genoemd. In Frankrijk draagt ze de volksnaam ‘Menthe de Notre-Dame’ ofwel ‘ Onze-Lieve-Vrouwe-Munt’. Ook in Duitsland kent men deze volksnaam.. Munt wordt van oudsher ook gebruikt als geneesmiddel. Tegenwoordig wordt ook munt-thee gedronken.
Asters horen bij de herfst. Aster is een Grieks woord voor ster. Haar naam wordt verbonden met een Duitse legende: Jezus speelde vaak buiten, samen met Johannes. Een keer kwam een engel bij Jezus en vroeg of hij mee mocht spelen. Jezus zei dat dat goed was, maar dat hij dan wel een presentjes mee moest brengen voor zijn vriendje Johannes. De engel ging naar de hemel en kwam terug met een ster. Kort daarna werd het donker en Maria riep Jezus om binnen te komen om te eten. Daarop ging ook Johannes naar huis. Hij nam de ster mee en eenmal thuis verstopte hij de ster door hem te begraven in de tuin. Op een morgen in de herfst zag Johannes tot zijn verwondering dat op de plaats waar hij de ster begraven had, een prachtige plant met fijne ster-achtige bloemetjes stond te stralen! In Duitsland wordt de plant wel ‘Christusblume’ genoemd. In Nederland kent men de naam ‘sterrebloem’. In Engeland kreeg ze de naam ’St. Michelmas daisy’ naar het feest van St. Michaël, de beschermengel van de donkere dagen. Een feest dat op 29 september wordt gevierd.
Asters bloeien door tot in november. Zo kregen ze ook de volksnaam ‘Allerheiligenbloem’. In de katholieke kerk wordt op 1 november het feest van Allerheiligen gevierd. Ook is zijn naam nog verbonden met twee heiligen : Willibrordus, 7 november - Sintwilpersblumkes en St. Catharine 25 november - Sinteketriensblomme.
Naar boven
)
Oktober is de maand van de druivenoogst. De wijngaard, wijnstok en de druif zijn telkens terugkerende beelden in de bijbel.
De wijngaard is een algemeen beeld van de aarde die bebouwd wordt. Noach, isj-adama, betekent ‘man van aarde’. Noach was de eerste die een wijngaard plantte (Genesis 9,20).De wijngaard en de wijnstok worden soms vergeleken met het volk Israël, de geliefde. ‘ Israël is een weelderige wijnstok, die ook weelderige vruchten draagt… ’ (Hosea 10,1). De druif behoort tot één van de vruchten van het beloofde land : ‘ een land met tarwe, gerst, wijnstokken, vijgen en granaatappels, een land met vette olijven en honing’ (Deuteronomium 8,8). Als Mozes mannen uitzendt om het land Kanaän te verkennen , komen zij na veertig dagen van hun verkenningstocht terug. Zij waren doorgedrongen in het dal Eskol 'en sneden daar een wijnrank af met een druiventros, die zij met twee man aan en stok moesten dragen (…) Eskol heeft zijn naam te danken aan de druiventros die de Israëlieten daar hebben afgesneden’ (Numeri 12, 23-24). Het beeld van overvloed komt ook terug in de zegen van Jakob voor zijn zonen: ‘Aan de wijnstok bindt hij zijn ezelin, aan de wingerd zijn edele volbloed; hij wast zijn gewaad in de wijn, zijn mantel in het bloed van de druiven’ (Genesis 49,11).
)
)