Eetgroepen - voedsel voor lijf en ziel
Samen aan tafel … , zodanig dat de maaltijd ook aanleiding geeft tot verdieping en inspiratie, dat is de intentie van ons werk. In de Bethelkerk in Den Haag zocht men elke week in de veertigdagentijd iemand uit een ander land op die tot de gemeente behoorde. Gevraagd werd naar een lievelingsrecept uit dat land en wat vasten in hun traditie betekende. Die verhalen en recepten kunnen ook in eetgroepen gebruikt worden.
We hopen dat de recepten voor bijvoorbeeld eetgroepen een handreiking zijn, daarom baseren we de recepten op 8 personen. Voor kleinere aantallen is het een kwestie van delen.
In de katholieke traditie was het gewoon om -met uitzondering van de zondagen- geen vlees te eten. Aswoensdag, de eerste dag van de Veertigdagentijd en Goede Vrijdag zijn nog steeds strikte vastendagen. Tegenwoordig bepaalt men meer en meer met elkaar wat vasten nu voor inhoud kan hebben en ziet men af van bijvoorbeeld snoep, alcohol, roken.
De vastentijd is bij uitstek geschikt om stil te staan bij duurzame voeding. En dat betekent onder meer minder vlees. Daarom hier vooral vegetarische recepten met aardappels en wintergroenten, en vleesvervangers zoals vis, kaas en eieren, bonen, erwten en tahoe/tofu.
Vleesvervangers
Ofschoon in de katholiek traditie inmiddels alleen Aswoensdag- de eerste dag van de Veertigdagentijd- en Goede Vrijdag strikte Vastendagen zijn, waarop men geen vlees eet, is dit een periode om stil te staat bij rechtdoen, rechtvaardigheid, delen van welvaart en bewust worden van leed in de wereld. Daarom is het een goed moment om geen of minder vlees te eten. Dat scheelt veel energie en dierenleed.
De minderbroeder franciscaan Rangel Geers, kok bij de franciscanen in Megen, kwam tot zijn beslissing vegetarisch te worden toen hij korte tijd leefde bij franciscanen in India en daar de armoede van vele mensen meemaakte.
Zr. Chiara Bots van het Clarissenklooster kiest voor vleesvervangers zoals ei, kaas en tahoe en allerlei soorten wereldburgers op basis van brood. In het klooster wordt 2-3 dagen per week biologisch vlees gegeten.
Voor recepten met vleesvervangers kunt u kiezen uit:
-
Visschotels
- Tahoe, tofu of sojakaas
- Graan
- Peulvruchten
- Kaas
Onder aparte kopjes zijn een aantal recepten gegroepeerd rond:
- Bijbelse thema's en tradities
- Loutering van geest en lichaam
Visschotels
Vis is een goede vleesvervanger, niet alleen in deze veertigdagentijd. Vrijdag, visdag herinnert aan Goede Vrijdag, aan de dag dat Jezus aan het kruis stierf.
Het Griekse woord voor vis ICHTUS, is een korte, krachtige geloofsbelijdenis: Iesous Christos Theou Uios Soter: Jezus Christus, Gods Zoon, verlosser.
De apostel Petrus was visser, maar werd ‘visser van mensen’.
Op www.goedevis.nl vindt u informatie over de duurzaamheid van vis.
Vleesvervanger: Tahoe, tofu of sojakaas
Vleesvervanger: graan
Ook graan is een goede vleesvervanger. Er is gemiddeld 10 kg plantaardig eiwit (graan/soja) nodig om 1 kg vlees te krijgen. En er is 10 liter melk nodig om 1 kg kaas te krijgen.
Vleesvervanger: kaas
Vleesvervanger: peulvruchten
Witte bonen, bruine bonen, ertwen, kikkererwten ,linzen en sojabonen zijn gedroogde zaden van allerlei bonen. Daar zit veel eiwit in, vitamine B, ijzer en weinig vet. De meeste zijn in blik te koop. Gedroogde bonen moeten anders eerst geweekt worden, minimaal 8 uur. Hoe langer weken, des te korter koken.
De klassieke bijbellezingen in deveertigdagentijd vormen het 'lesmateriaal' als voorbereiding op de doop van volwassenen met Pasen. De recepten sluiten aan op beelden en thema's in die lezingen.
Tips:
- lees voorafgaande aan de maaltijd de bijbeltekst
- wissel met elkaar uit wat daarin aanspreekt
- laat de kok iets vertellen over het gerecht, of er bijbelse kruiden of andere bijbelse ingrediënten inzitten en zo mogelijk waarom
- eet in stilte en wissel na de maaltijd ervaringen uit.
Aswoensdag
Bij het aanbrengen van het askruisje op het voorhoofd in katholieke kerken op de eerste dag van de vastentijd, wordt een tekst uit Genesis 3 vers 19 in herinnering geroepen 'stof ben je, tot stof keer je terug'. Een zure tijd breekt aan.
1e week · Woestijn
Matteüs 4,1-11; Marcus 1,12-15; Lucas 4,1-13
'de mens leeft niet van brood alleen, maar van ieder woord dat klinkt uit de mond van God.'
In Vlaanderen noemt men dit brood- en kaaszondag. Op deze dag gebruikte men zeven (het getal van de Geest) soorten brood. Men ging op bezoek bij vrienden en werd overal onthaald op kaas en brood.
2e week · Berg - bevestiging van Jezus
Matteüs 17,1-9; Marcus 9,2-10; Lucas 9,28-36)
- zijn kleren werden wit als het licht -
- het manna leek op korianderzaad, maar dan wit (Exodus 17,31)
3e week · Water
Het water dat ik geef, zal in hem een bron worden. (Johannes 4, 5-42)
4e week · Licht / zien en inzien / Licht van de wereld
Johannes 9, 1-41
'Ík was blind, en nu kan ik zien'
Halfvasten
Op de vierde zondag van de veertigagentijd (Laetare) breekt het licht van pasen al wat door. De liturgische kleur in de kerk verandert van paars in roze. De vasten-gebruiken worden licht doorbroken, bijvoorbeeld door het eten van ...
5e week · dood/ aarde/bevrijding
Johannes 11, 1-45
' haal de steen weg… maak de doeken los, en laat hem gaan'
6e week · Leven
Palmzondag
In de katholieke kerken worden groene palmtakken (Buxus) gewijd. De palmtakken verwijzen naar de groene (palm) takken waarmee mensen Jezus verwelkomen toen hij op een ezel Jeruzalem binnentrok. (Johananes 12,12-13)
Kinderen lopen met een palmpaasstok. Vroeger werd de stok versierd met verschillende figuren die van brooddeeg waren gebakken zoals krakelingen, kransen, of krombroodjes. Thans is vooral de broodhaan in top.
Het is zinvol om aan de stok , vaak in een kruisvorm, gedroogde vruchten te hangen die een bijbelse betekenis hebben zoals:
- Dadel: In de bijbel wordt de dadelpalm vergeleken met het beeld van de rechtvaardige (Pslam 92,13) omdat hij recht omhoog groeit en goede vruchten geeft.
-
Vijg: De vijg is een belangrijke voedselbron. Door het hoge suikergehalte kan hij gedroogd worden en als wintervoedsel dienen. De vele zaden zijn een beeld van vruchtbaarheid. In de bijbel is het een van de zegeningen van het beloofde land (Deuterenomium 8,8)
-
Rozijn/ druif: Rozijnen zijn gedroogde kleine druiven. Jezus wordt de ware wijnstok genoemd (Johannes 15,1-15).
-
Haan: Het haantje is een verwijzing naar het hanengekraai en de verloochening van Jezus door Petrus “Voordat de haan kraait, zul je Me drie keer verloochenen” (Matteüs 26,34).
- recepten voor de woensdag en de vrijdag in de vastentijd -
Vaak wordt tegenwoordig met vasten een bepaald dieet bedoeld met de intentie om af te slanken. Uiterlijke schoonheid is geen doel in bijbelse verhalen.
Loutering van lichaam en geest, dat is de intentie van Karel J. Krijger in het boekje Creatief Vasten dat in 2005 door het Boekencentrum werd uitgegeven. Het is een culinaire dagkalender dat voor elke dag een recept voor een gezin (4 personen) geeft.
Karel J. de Krijger is lid van de PKN-gemeente Open Hof te Ede. In Creatief Vasten is er van uitgegaan dat geen vetten en koolhydraten worden gecombineerd. Hij paste op ons verzoek enkele recepten aan met seizoensvriendelijke ingrediënten en wij vulden dat aan conform onze eigen criteria en maakten de recepten geschikt voor 8 personen.
Karel de Krijger adviseert om op woensdagmiddag samen met de kinderen de gewenste producten bij een boer, landwinkel of natuurvoedings winkel te kopen. Het is een manier om zo samen met kinderen bezig te zijn met voedsel, gezondheid, geloven en handelen.
| 1e week: | woensdag | dag 40 | Sla van witlof | |
| vrijdag | dag 38 | Heilbot in de oven met worteltjes | ||
| 2e week: | woensdag | dag 34 | Kool in de oven | |
| vrijdag | dag 32 | Mosselen met mosterdsaus | ||
| 3e week: | woensdag | dag 28 | Stampot boerenkool met kastanjes | |
| vrijdag | dag 26 | Vissoep | ||
| 4e week: | woensdag | dag 22 | Uienbrood met olijven | |
| vrijdag | dag 20 | Paëlla | ||
| 5e week: | woensdag | dag 16 | Gebakken tomaat en champignons | |
| vrijdag | dag 14 | Zuurkool met banaan | ||
| 6e week: | woensdag | dag 10 | Twee spinaziebroden | |
| vrijdag | dag 8 | Visschotel |