Duurzame recepten het jaar rond

Eetgroepen - voedsel voor lijf en ziel
Samen aan tafel … , zodanig dat de maaltijd ook aanleiding geeft tot verdieping en inspiratie, dat is de intentie van ons werk.
We hopen dat de recepten voor bijvoorbeeld eetgroepen een handreiking zijn, daarom baseren we de recepten op 8 personen. Voor kleinere aantallen is het een kwestie van delen.

Periode van de schepping 1 september - 15 oktober

Sinds de eerste oecumenische Europese kerkenkonferentie in 1989 in Basel, zijn de gezamenlijke kerken (katholiek, orthodox en protestant) bezig om in de periode van 1 september tot half oktober de schepping, natuur en milieu, binnen de kerken extra aandacht te geven.
Met deze recepten voor de periode van de schepping sluiten we ook aan op het project "Scheppingsdagen en duurzaamheid" van de projectgroep Kerk en Milieu.
Voor meer informatie zie www.kerkenmilieu.nl.

De zon in de keuken … hoe krijg je goud en geel op je bord…

Met natuurlijke kleuring: saffraan, koenjit (kurkuma) en annatto
Om je eten een prachtige zonnige kleur te geven worden er in verschillende landen verschillende kleurmiddelen gebruikt.
Saffraan wordt veel in het Midden Oosten gebruikt. Het zijn de stampers van krokussen – en zijn daarmee een symbool van de de voorjaarszon. Het past erg goed bij rijst. Ook kun je saffraanpoeder oplossen in een beetje bouillon en met olijfolie door de aardappels stampen tot puree.
Kurkuma of Koenjit is een gemalen wortel die veel in de Aziatische keuken wordt gebruikt. Wat wij kennen als kerriepoeder heeft vaak Kurkuma als basis.
In de Latijns Amerikaanse en Caraibische keuken wordt Annatto gebruikt – een product van de zaadjes van de Achiote boom. We kennen Annatto niet direct – maar het wordt bijvoorbeeld gebruikt voor custard poeder, het kleuren van vanilla vla en het kleuren van kaas – de oranje achtige kaas uit Amerika of Engeland bijvoorbeeld.

Fruit
Perziken, abrikozen en sommige meloenen hebben die warme oranjegele kleur en geven met hun zacht, zoet en sappig vruchtvlees de volle smaak van zon en zomer.

Gouden Groenten
Van oudsher is graan een symbool van ‘vlees’ geworden zon op aarde. Denk aan de gouden golven wanneer de wind over een graanakker waait. Voor de Amerikaanse Indianen was mais het symbool van de zon, vruchtbaarheid en overvloed.
Andere gele/oranje groenten zijn natuurlijk wortel maar ook pompoen en zoete aardappel. Daarnaast zijn van courgette, paprika en tomaat ook gele varianten verkrijgbaar.

Bloemen
Goudsbloemen hebben niet alleen een mooie symbolische naam, maar zijn ook eetbaar. De bloemblaadjes kun je bijvoorbeeld over een salade strooien. Net als de oranje en gele bloemen van de Oostindische kers.

En verder ...
Het eigeel van een gekookt vers ei heeft ook die prachtige oranje gele kleur. Garneer een gerecht met ei ‘mimosa’ – een gekookt ei door een zeef gedrukt (wrijf het door de zeef met de onderkant van een soeplepel bijvoorbeeld.
Mosterd en Kaas zijn soms ook geel/goud gekleurd (bijvoorbeeld met behulp van Annatto) en zijn als zodanig ook te gebruiken om een bord een zonnige kleur te geven.

Boeken
Goede kookboeken die ‘kleur’ als basis gebruikt zijn:
• Vegetarische Variaties – Koken op kleur van Sonja van de Rhoer, The House of Books, Vianen/Antwerpen, 2004).
• Koken in kleur, van robijnrode rijst tot gitzwarte kroketjes, van Vardit Kohn en Galit Hahn, Bussem, Uitgverij Pereboom, 2006

De recepten cirkelen rond het thema van de eerste scheppingsdag:
Scheppingsperiode: Licht - zon
· Pilav: saffraanrijst met kip
· Mais-muffins
We kozen voor dit thema, ook omdat van 4-8 september 2007 in Sibiu, Roemenië de derde Europese Kerkenconferentie gehouden wordt rond het thema "Het licht van Christus schijnt over allen".

Er zijn tevens goede mogelijkheden om aandacht voor de schepping te combineren met de in vele kerken reeds bestaande thema's en zondagen in september en oktober zoals:
Startzondag
We kozen voor recepten in de kleuren:
◊ goudgeel (licht- zon) als verwijzing naar de derde Oecumenische Kerkenkonferentie met het thema 'Licht dat schijnt over allen'
◊ groen omdat het de liturgische kleur is voor deze periode, verwijzend naar leven en hoop
◊ rood, de kleur van de Geest die door gelovigen handen en voeten kan krijgen
· Honincake - Buckfast Abbey Honey Cake
· Groene soep: andijviesoep
· Groene soep: peterseliesoep
· Agapè-vismaaltijd: tonijnsalde met venkel
· Heilige Geest Salade

Ziekenzondag
De "Zonnebloem"- vereniging, die zich inzet voor langdurig zieken, vraagt in september aandacht voor zieken en hun verzorgden. Passend is het om recepten rond het thema "Licht - zon" te gebruiken of 'zonnebloem-koekjes' te maken (zie het recept bij Franciscus hieronder).
· Hildegardkoekjes- Nervenkeksen
· Saliemelk

Vredesweek
Op initiatief van de kerkelijke vredesorgansiaties Pax Christi en IVN, die samengaan, wordt in de derde week van september in de kerken de zogenaamde vredesweek gehouden.
We bieden u drie recepten aan uit de joodse, christelijke en islamitische / arabische traditie.
De olijf is een bijbels beeld van vrede geworden (Deuteronomium 8,8). De olijf geldt in de islam nog steeds als heilige boom. Men zegt: op elk blad staat een van de namen van Allah of een ander heilig woord geschreven.
· Vredessalade: Olijven salade uit Marokko (Arabisch-Islam)
· Vredessalade: Olijvensalade met geitenkaas
· Vredessalade: Zalmsalade met olijven (Joods recept)

St. Michael (29 september)
Sint Michaël betekende in de oude christelijke traditie de overgang van de zomer naar de herfst. Michaël is in de bijbel een van de aartsengelen. Hij is een bestrijder van goed en kwaad.
Op 29 september worden ook de aartsengelen Gabriël en Rafaël herdacht. Dit feest werd in de Middeleeuwen voorafgegaan door en periode van vasten.
· Engelen spijs
· Vollaard

Franciscus van Assisi (4 oktober)
Franciscus van Assisi stierf op 3 okotber 1226 en is in 1979 uitgeroepen tot beschermheilige van ecologen en milieubeschermers.
Franciscus schrijft zijn volgelingen voor dat zij alles mogen eten wat de goede aarde voortbrengt. Alles moet gezien worden als goede gave van God. Zelf matigde hij zich zeer, ook in verbondenheid met de armen.
De Lofzang op de schepselen die Franciscus aan het einde van zijn leven schreef, wordt ook wel Zonnelied genoemd. De lofzang begint namelijk met een verwijzing naar de zon als beeld van licht van God. Het is dan ook niet verwonderlijk dat zonnebloemen tegenwoordig vaak met Franciscus in verband worden gebracht.
· Zonnebloemkoekjes

Oogstdankdag
Om de overvloed van de groentetuin te vieren en volgt hier het recept van een grote pan soep.
· Halve tuin soep

Voor andere recepten rond bijzondere dagen in deze periode:
· 1 september St.Gilles - appelbollen,
· 27 september Hildegard von Bingen - speltvariaties,
zie het boek Hemelse Spijzen.