De liturgische tuin bij de Open Hof in Amersfoort

Klik op de foto's op deze pagina voor een uitvergroting

Een liturgische tuin ligt er rond de Open Hof In Amersfoort. Dit is één van de twee kerkgebouwen van de S.O.W-deelgemeente in de wijken Schothorst, Liendert, Rustenburg, Koppel en Kruiskamp.
De plannen om met het terrein rond de kerk iets bijzonders te gaan doen ontstonden nadat de gemeente Amersfoort toestond om de verrotte pergola's te verwijderen. Ze stelde hierbij als voorwaarde dat er een nieuwe invulling aan het erf van de kerk zou worden gegeven.

Met het liturgisch jaar als thema

De tuin bestaat uit allerlei kleine perken, die allemaal hun eigen thema hebben. In de meeste perken staat een bepaalde tijd uit het kerkelijk jaar centraal. Al wandelend loopt de bezoeker het hele jaar rond.

Het begin van die rondwandeling begint in het vak dat hiernaast op de foto staat. Dit vak wordt gedomineerd door een taxus: een inheemse altijd groene boom. Hij verbeeldt hier de levensboom; God als bron van leven.

Achter de Taxus staan planten die verwijzen naar het begin van het kerkelijk jaar: advent. In die tijd hebben liturgische kleden de kleur paars. Zo staan er dan ook planten in het vak met paarse tinten: De calicarpa, asters, zenegroen en paarse kolen.

Dan gaan we naar het vak dat verwijst naar kerst. Daar staan ook planten die rond deze tijd in huis worden gehaald, zoals de spar die dienst doet als kerstboom. Maar ook van de altijd groene hulst worden takken in huis gehaald. De stekelige takken en de rode bessen verwijzen al vooruit naar het lijden.
De kerstroos kan natuurlijk ook niet ontbreken. Een legende verhaalde dat een herderinnetje moest huilen omdat ze niets te geven had aan het kerstkind. Een engel kwam en streek over de bevroren grond en er groeide ineens een kerstroos. In dit perkje staan ook nog de ster van bethlehem (een vogelmelksoort) lievevrouwebedstro en klimop.

De veertigdagentijd vormen een tijd van inkeer en bezinning. Stil wordt gestaan bij het lijden van Jezus. De kogeldistels midden in dit perk symboliseren dit. De achtergrond wordt gevormd door de oud-testamentische verhalen van de slavernij van het volk Israël in Egypte. De bittere mierikswortel herinnert daaraan. De Brem verwijst naar een bijbelgedeelte dat vaak gelezen wordt in deze tijd: Elia die slaapt in de woestijn onder een bremstruik.

In het volgende vak staat de week tussen palmpasen en pasen centraal: de zogenaamde stille week. Buxus symboliseert de palmtakken van de intocht op palmpasen. Judaspenning groeide volgens een volksverhaal op de bloedakker waar Judas de zilverlingen op weggooide.

Verder staan nog in dit parkje treurwilg, gebroken hartje, rode anemonen (verwijzend naar het bloed) en de passiebloem, die volgens een legende in het kruis ging groeien en Jezus daar nog wat beschutting gaf.

De volgende border heeft pasen als thema. Hierin staat de magnolia met haar witte bloemen. De kronkelwilg is een levenskrachtige plant en verbeeldt het leven dat overwint. Ook muurbloemen en steenbreek verbeelden de overwinning van het leven, doordat ze op stenen kunnen groeien. Verder staan in dit perkje ook nog narcissen (paaslelies) en gele sleutelbloemen (paasroosjes)

Het volgende vak heeft allereerst hemelvaart als thema. Hier staat gipskruid dat de witte wolk die Jezus aan het zicht onttrok verbeeldt. Verder staan er witte tulpen. Deze planten verbeelden het gebed, dat de kerk rest na hemelvaart. Maar ook is klimop hier te vinden als teken van Gods trouw.

Het laatste onderdeel van de tuin dat gaat over het liturgisch jaar betreft Pinksteren. Tijdens dit feest staat het vuur van de Geest centraal. We treffen dan ook veel planten met rode bloemen aan in dit vak. Hier staan kooltje vuur, brandende liefde, rode tulpen en de vuurpijl. Maar ook de witte akelei, met bloemen die lijken op duiven is hier te vinden.

De aandachtstuin

Een ander onderdeel van deze tuin is het gedeelte waar de overledenen herdacht kunnen worden: de aandachtstuin. Hier zullen twee bankjes geplaatst worden zodat men even kan zitten om zo te kunnen bezinnen. Ook zal er een kunstwerk komen in de vorm van een wegvliegende vogel, die het volgende gedicht verbeeldt:

Als een vogel naar het licht
ben je ons vooruit gevlogen
onbereikbaar ver
en toch heel dichtbij.

Verder zullen er in de toekomst witte stenen worden neergelegd met de naam van de overledenen. In de aandachtstuin staan planten met rustige kleuren, namelijk wit en paars

De perken zijn afgezet met buxus. Deze struik is altijd groen en zo een symbool van de overwinning op de dood. Ook staan er thuja's in dit stuk, die als Nederlandse naam levensboom hebben. Ook is er een treurwilg in dit vak te vinden. Hier kunnen de stenen worden gelegd.

Het volgende vak is bedoeld voor het kunstwerk. Hier staan verschillende grassen, die verwijzen naar de vergankelijkheid Ook staat er riet in dit vak, symbool van buigzaamheid. Daarnaast is er hemelsleutel te vinden. De witte rozen staan voor de liefde die geloof schenkt. Maar ook groeit er een tamarisk in (Genesis 21:33). Andere soorten van dit vak zijn nog Vergeet mij niet, lelietjes van dalen (symbool voor Jezus die het heil bracht en een steenbreek met de naam schildersverdriet.

Onder berken staan lage vetplanten. Vetplanten kunnen lang zonder water en hebben symboliseren daarom het eeuwige leven. Ook is hier een amandelboompje te vinden, dat symbool staat voor het uitverkoren zijn en het bevestigd worden.

Naast de perken met het kerkelijk jaar als thema en de aandachtstuin, is er ook een gedeelte als pluktuin ingericht. Hier kan uit worden geput voor de bloemstukken uit de kerk.

Sinds september 2002 is er ook een gidsje over deze bijzondere kerktuin beschikbaar. In dit gidsje wordt de tuin uitgebreid beschreven. Bovendien staan er ook zwart-wit foto's in. Sommige zult u herkennen van deze webpagina, maar andere zijn nieuw. De Open Hof ligt aan het Vogelplein 1 in Amersfoort. Contactpersoon voor de tuin is mevr. H. Wulfers. Bij haar is informatie over het gidsje te verkrijgen.