Kerktuinen op de drempel naar de wijk;
inspirerende voorbeelden en ideeën.

Vaak concentreert zich het kerkelijk leven binnen kerkmuren, maar de grond daarbuiten kent ongekende mogelijkheden om de waarde van "kerk-zijn" in een samenleving tot uitdrukking te brengen. Waarden, niet alleen voor de liturgie en katechese, maar ook voor de diakonie, de dienst aan de wereld.

Een voorbeeld daarvan is de Oranjekerk in de wijk De Pijp in Amsterdam. De kerk met de grond bleef mede dankzij de inzet van wijkbewoners behouden. Na de restauratie in 2000 werd een tuinplan gemaakt. Dit in nauwe samenwerking met het wijkcentrum van de Ceintuur en het opbouwwerkteam "Natuur- en milieu" kwam een goede samenwerking tot stand tussen kerkmensen, bewoners en overheid. Dat resulteerde in het behoud van een stukje groen, ook voor wijkbewoners.
Bij het aanleggen van de kerktuin is niet alleen aan de wijkbewoners gedacht, maar ook aan de natuurlijke bewoners zoals vogels en amfibieën. In het van nature natte gebied is een vijver aangelegd. In de binnentuin staan planten met een bijbelse betekenis en in de randen zijn inheemse stuiken en vaste planten met bloemen die voor het versieren van de kerk of het maken van boeketten voor zieken, gebruikt kunnen worden. Twee middagen en de zondagochtend staan de hekken open voor de kerk en de tuin en is er koffie een thee. Een opbouwwerkster is aanwezig als gastvrouw en luisterend oor. Binnen kunnen mensen zich verdiepen in de betekenis van de planten die zij buiten zien, anderen zoeken de stille bank op om rustig en 'veilig' te kunnen lezen, of de stilte van de kerkruimte om te bidden, weer anderen zoeken juist het gezelschap en het contact met anderen.

Een paar kilometer verderop, in Hoofddorp bezit de katholieke parochie Johannes de Doper ruim 2 ha. grond die zij ondanks oprukkende project-ontwikkelaars hebben weten te behouden. Nu is de grote tuin een oase voor de wijk, voor kinderen, jongeren en ouderen; er zijn twee kinderspeelplaatsen aangelegd een tafeltennistafel en jeu-de boule baan. Rond de vijver staan stoelen geschikt voor ouderen en is er bescherming tegen de zon. Prachtige beelden van Karel Gomes zoals een kruisweg, Maria en Jozef en Franciscus prikkelen tot verdieping. De moderne tuinarchitectuur is in zijn eenvoud krachtig, rijen hemelbomen en amandelbomen omsluiten het kerkhof. Bij de kerk is een uitvoerige pluktuin aangelegd omzoomd met struiken die ook goed bij het bloemschikken te gebruiken zijn. Het is een lust voor het oog!

Deze twee stadstuinen rond de kerken in Amsterdam en Hoofddorp, zijn voor de wijk en de kerk van grote betekenis zijn geworden. Tuinen als vredige ontmoetingsplaatsen voor kerkgangers en wijkbewoners.. een nieuwe uitdaging in deze tijd?
Misschien kunnen de tuinen ook 'smultunen' worden om met elkaar te genieten van bessen en fruit, van het goede van de aarde door het samen delen met anderen uit de wijk met welke levensbeschouwing dan ook?

Project: Neem de natuur in de wijk en de wijk in de natuur

Allerlei mogelijkheden van groen en natuur in de wijk, ook die van kerktuinen heeft een extra stimulans gekregen omdat de tuin bij de Oranjekerk is uitgekozen als een van de vier voorbeelden in een landelijk project: "Neem de natuur in de wijk en de wijk in de natuur." Binnen dit initiatief werkten de Raad van Kerken/projectgroep Kerk en Milieu samen met Landschapsbeheer Nederland, FORUM- Instituut voor Multiculturele Ontwikkeling en het Landelijk Centrum Opbouwwerk (LCO). Er is een inspiratiefimpje gemaakt van de vier geadopteerde tuinen, behalve de Oranjehof ook de Ecotuin West (een multiculturele wijk-en volkstuin in Amsterdam), De Ruige Hof (een stadsnatuurterrein in Amsterdam Zuid-Oost) en het wijkpark in het oude Westen van Rotterdam. Van alle vier wijktuinen zijn boekjes gepubliceerd.

In het voorwoord van het boekje over Kerktuinen schrijft Ineke Bakker, secretaris van de Raad van Kerken:
"Dankzij dit prachtige boekje kunnen ook anderen zich laten inspireren om iets vergelijkbaars te doen, in hun eigen buurt of wijk, rond hun eigen kerk. Wie de ideeën uit het boek tot zich door laat dringen en de foto's bekijkt, wordt als vanzelf enthousiast om in de eigen omgeving aan het werk te gaan. Met het nuchtere stappenplan in het boek wordt een dergelijk project haalbaar, zelfs voor kleine groepen. De voorbeelden van bestaande kerktuinen laten zien dat het kan. En zo zullen - naar ik hoop - op steeds meer plaatsen in ons land rond kerken en moskeeën en wijkcentra, of zomaar op een verloren plekje, schitterende tuinen en tuintjes opbloeien."

De waarde van de aarde is ongekend. Het boekje nodigt uit nieuwe mogelijkheden te ontdekken.

Tini Brugge/ projectgroep Kerken Milieu van de Raad van Kerken

Het boekje "Kerktuinen op de drempel naar de wijk"" 55 pg. Rijk geïllustreerd met kleurenfoto's , kost € 7,50 (+ verzendkosten).

Klik hier om het boekje on line te bestellen.

Alle boekjes, ook van de andere tuinen en het overige beeld/filmmateriaal zijn te bestellen bij:
Projectsecretariaat Neem de natuur in de wijk en de wijk in de natuur / LCO
Postbus 1004
8001 BA Zwolle
tel: 038 4232112
e-mail: lcoz@opbouwwerk.nl